A HUSBANDRY

  सरकारीकृत योजना व धोरण – महाराष्ट्र व भारतात शेळी व मेंढी पालनासाठी धोरण मार्गदर्शक  भारत व महाराष्ट्र सरकार शेळी–मेंढी पालनास प्राथमिक व्यवसाय व उद्योजकता वाढवण्यासाठी विविध योजनांद्वारे आर्थिक मदत, सबसिडी व धोरणात्मक पाठबळ देत आहेत. या ब्लॉगमध्ये फक्त मान्यताप्राप्त सरकारी योजनांचा अभ्यास व कशी वापरायची हे मार्गदर्शन दिलं आहे – जे नवशिक्या शेतकरी, बेरोजगार युवा व उद्योजकांसाठी व्यवसाय संधी बनवू शकतात. 1. राष्ट्रीय पशुधन अभियान – National Livestock Mission (NLM) 📌 केंद्रीय सरकारद्वारे चालविण्यात येणारी मुख्य योजना – कृषी व किसान वित्त विभाग अंतर्गत. ➡️ या योजनेचा उद्देश पशुधन क्षेत्रात उद्योजकता वाढवणे, शेळी व मेंढी पालनाचा व्यवसाय विस्तार करणे , दर्जेदार जनुक व पूरक सेवा उपलब्ध करणे आहे. Animal Husbandry & Dairying Dept 📍 मुख्य लाभ: ✔ 50% Capital Subsidy (पूंजी सबसिडी) – प्रकल्प खर्चासाठी (उदा. ₹50 लाख पर्यंत). ✔ पात्रता: व्यक्ती, SHG, FPO, JLG, FCO, कंपनी. ✔ सबसिडी थेट बँक खात्यात दोन टप्प्यात (Project Components मध्ये पेढ्याचे बांधकाम, पशु खरेदी इत्य...

   Care & Management of Breeding Bulls – 📌 1. Importance of Scientific Management Breeding bulls are extremely important in dairy and livestock programmes because one bull can influence the genetics and fertility of many females. Proper management ensures quality semen and high reproductive performance. ndri.res.in 🏠 2. Housing & Environment ✔ Individual Pens: Bulls are usually housed in clean, individual concrete-floored pens with adequate space and ventilation. Orientation and roofing help keep the animal comfortable. ndri.res.in ✔ Heat Stress Control: In hot months, sprinklers and fans help prevent heat stress in exotic or crossbred bulls. Cool drinking water should always be available. ndri.res.in ✔ Separation: Adult bulls should be kept apart from cows and other animals to minimize stress and control breeding. Solid partitions reduce visual and physical contact, preventing aggression. ndri.res.in 🍽️ 3. Feeding & Nutrition ...

  चिक (कोंबडीचे पिल्लू) उत्पादनातील व्यवसाय संधी (विद्यार्थी आणि शेतकऱ्यांसाठी)

 कोंबडी पालनात होणारे आजार व प्रतिबंधक उपाय प्रस्तावना कुक्कुटपालन हे पशुसंवर्धनातील एक महत्त्वाचे क्षेत्र आहे. कोंबडींमध्ये होणारे आजार मृत्यू, वाढ खुंटणे, अंडी उत्पादनात घट व उपचार खर्च यामुळे मोठे आर्थिक नुकसान करतात. त्यामुळे विद्यार्थी, शेतकरी व स्पर्धा परीक्षांसाठी कोंबडीच्या आजारांचे ज्ञान अत्यंत आवश्यक आहे. कोंबडीच्या आजारांचे वर्गीकरण कोंबडीचे आजार पुढील प्रकारात विभागले जातात: विषाणूजन्य आजार जिवाणूजन्य आजार परजीवीजन्य आजार बुरशीजन्य आजार पोषणतुटीमुळे होणारे आजार 1. विषाणूजन्य आजार 1. राणीखेत रोग (Newcastle Disease) कारण: विषाणू (Paramyxovirus) लक्षणे: हिरवी जुलाब मान वाकडी होणे (Torticollis) श्वसनास त्रास अचानक मृत्यू संसर्ग: हवा, खाद्य व पाणी प्रतिबंध: नियमित लसीकरण 2. फाऊल पॉक्स (Fowl Pox) कारण: पोक्स विषाणू लक्षणे: कोंब व गलफडावर गाठी खाद्य सेवन कमी होणे अंडी उत्पादनात घट प्रतिबंध: फाऊल पॉक्स लस 3. गंबोरो रोग (IBD – Infectious Bursal Disease) कारण: विषाणू प्रभावित वय: 3–6 आठवडे लक्षणे: अशक्तपणा पांढरी जुलाब बर्सा सुजणे प्रतिबंध: लसीकरण व जैवसुरक्षा 2. जिवाणूज...

  Thumb Rules for Cow Feeding | Dairy Cow Feeding Guide for Farmers Proper feeding of dairy cows is the most important factor for high milk production, good health, and reproductive efficiency. Many farmers are confused about how much fodder, concentrate, or minerals a cow actually needs. To make it simple, here are the Thumb Rules for Feeding Cows , based on standard guidelines followed in dairy science and ICAR recommendations. 1️⃣ Dry Matter Requirement (DM Requirement) Dry matter is the portion of feed that remains after removing water. 👉 Adult Cow: Needs 2–2.5% of body weight as Dry Matter 👉 High Milk Yield Cow: Needs 3% of body weight as DM Example: A 450 kg cow → 450 × 2.5% = 11.25 kg DM/day This DM should come from green fodder, dry fodder, and concentrate. 2️⃣ Roughage : Concentrate Ratio The correct balance of fodder and concentrate is essential. Milk Yield Ratio (Roughage : Concentrate) Up to 8 liters/day 70 : 30 8–12 liters/day 60 : 40 12–20 liters/day 50 : 50 ...

 Care and Management of a Pregnant Cow  ICAR-based, standard, accurate information on Care and Management of Pregnant Cow , aligned with ICAR Manuals, Principles of Animal Husbandry & Dairy Science, and Livestock Production Management (LPM) textbooks. 1. Pregnancy Diagnosis Pregnancy must be confirmed by a veterinarian through rectal palpation after 60 days or by ultrasound after 30 days . Record the date of service and expected calving date (283 days) . 2. Feeding Management (ICAR-Recommended) a) Early & mid pregnancy (1–6 months) Maintenance ration + normal green and dry fodder Avoid overfeeding to prevent fat deposition → difficult calving Provide 1–2% body weight roughage + small concentrate Daily 50–60 g mineral mixture b) Late pregnancy (7–9 months) Calf growth is rapid → nutritional requirement increases. Provide 1–1.5 kg concentrates/day Increase green fodder Provide Vitamin A, D, E supplementation Provide salt lick alway...

  How to Care for a Newborn Calf Proper care of a newborn calf during the first few hours and days of life is very important for its health, growth, and future milk production. Many calves die due to improper management immediately after birth. With correct steps, you can save the calf, prevent diseases, and ensure strong immunity. 1. Immediately After Birth (First 30 Minutes) a) Clear Mucus As soon as the calf is born, clean mucus from nose and mouth . Make the calf breathe properly. b) Stimulate Breathing Rub the calf’s body with clean dry gunny bag/towel. This improves blood circulation. c) Disinfect Navel Dip the navel cord in tincture iodine (7%) . This prevents navel infection (navel ill). 2. Ensure Early Colostrum Feeding (Golden Milk) Colostrum is the first milk , rich in antibodies. It builds immunity. Golden Rule: “Within 1 hour, 10% of body weight.” A 25 kg calf should get 2.5 liters colostrum within first hour. Total 3 feedings in first 12 ...

  गायीसाठी उत्तम दैनिक खाद्य मार्गदर्शक गायीचे आरोग्य, दूध उत्पादन आणि प्रजनन क्षमता ही सर्व गोष्टी योग्य आणि संतुलित आहारावर अवलंबून असतात. विशेषतः 300–400 किलो वजनाच्या गायींसाठी खाद्य व्यवस्थापन योग्य नसेल तर दूध कमी होणे, वजन घटणे, पचन बिघडणे किंवा प्रजननात विलंब अशा समस्या दिसतात. म्हणूनच आज आपण एका ३५० किलो सरासरी वजनाच्या गायीसाठी योग्य Daily Feed Plan पाहणार आहोत. ✔️ 1. कोरडा चारा (Dry Fodder – भूसा/कडबा) गायीच्या रुमेन कार्यासाठी कोरडा चारा महत्त्वाचा आहे. प्रमाण : 5–6 kg प्रतिदिन प्रकार : गव्हाचा भूसा, मका कडबा, बाजरी कडबा, सोयाबीन पेंढा ✔️ 2. हिरवा चारा (Green Fodder) हिरव्या चारामध्ये कॅल्शियम, प्रोटीन आणि फायबर भरपूर असते. प्रमाण : 15–20 kg प्रतिदिन प्रकार : नेपियर, ज्वारी, मका, गवार, लुसर्न, ओट्स ✔️ 3. कॉन्सन्ट्रेट / दाणेदार खाद्य (Concentrate Feed) दूध देणारी किंवा कोरडी गाय असल्यावर अवलंबून खाद्य बदलते. अ) गाय दूध देत नसेल (Dry Cow) 👉 1.5–2 kg / दिवस ब) दूध देणारी गाय 5–6 लिटर → 2–2.5 kg 7–8 लिटर → 3–3.5 kg 9–10 लिटर → 3.5–4 kg ✔️ 4. मि...

 Brooding Management Guide: Chick Care Before and After Arrival Introduction Brooding management is one of the most crucial stages in poultry farming. The success of your poultry business largely depends on how well you manage chicks during their early life. Proper care before and after the arrival of chicks ensures better survival rates, faster growth, and higher productivity. Newly hatched chicks are very delicate and cannot regulate their body temperature. They require a warm, clean, and stress-free environment. Even small mistakes in brooding can lead to high mortality and financial loss. This guide will help you understand every step of brooding management in a simple and practical way.